Tanım: AİHM'e başvurmadan önce, ilgili devletin hukuk düzeninde ihlal iddiasını incelemeye, durdurmaya ve telafi etmeye elverişli tüm olağan idari ve adli yargı yollarının tüketilmiş olması zorunluluğudur.
Açıklama: AİHS sisteminin temel direği olan ikincillik (subsidiarite) ilkesi gereğince hakları koruma görevi öncelikle ulusal devletindir. Türkiye açısından: ilk derece mahkemesi, istinaf ve temyiz yolları tamamlandıktan sonra, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunun tüketilmesi zorunludur (AYM tüketilmeksizin yapılan başvurular AİHM tarafından doğrudan reddedilir). İstisna: İç hukuk yolunun açıkça etkisiz, sonuçsuz veya fiilen erişilemez olduğu istisnai durumlarda tüketme şartı aranmaz.
Hukuki Dayanak: AİHS m. 35/1; AYM kararları; AİHM içtihadı (Uzun v. Türkiye kararı)
Örnek: Yargıtay ceza onama kararından sonra AYM'ye bireysel başvuru yapmadan doğrudan AİHM'e başvuran bir hükümlünün başvurusunun "iç hukuk yolları tüketilmediği" gerekçesiyle usulden reddedilmesi.
İlgili Kavramlar: İkincillik ilkesi (subsidiarite), AYM filtresi, etkisiz iç hukuk yolu, olağan kanun yolları