Tanım: AİHS veya taraf olunan ek protokollerde düzenlenen hakları bir taraf devletin kamu gücü tarafından ihlal edilen gerçek kişilerin, sivil toplum örgütlerinin veya birey gruplarının doğrudan AİHM'e başvurabilme usulüdür.
Açıklama: AİHS m. 34 uyarınca başvuru yapabilmek için: mağdur sıfatı — başvurucunun ihlalden doğrudan doğruya ve kişisel olarak etkilenmiş olması gerekir (halk davası / actio popularis açılamaz); kabul edilebilirlik şartları (m. 35) — iç hukuk yollarının tüketilmiş olması, 4 aylık başvuru süresine uyulması, açıkça dayanaktan yoksun olmaması ve önemli bir zararın bulunması şarttır. Başvurular resmî başvuru formu doldurularak posta yoluyla Strazburg'a iletilir.
Hukuki Dayanak: AİHS m. 34, 35; AİHM Mahkeme İçtüzüğü m. 45, 47
Örnek: Haksız yere mülküne el konulan ve Danıştay ile AYM süreçlerinde ihlali giderilmeyen bir mülk sahibinin AİHM başvuru formunu doldurarak Strazburg Mahkemesi'ne başvurması.
İlgili Kavramlar: Mağdur sıfatı, actio popularis yasağı, AİHM başvuru formu, kabul edilebilirlik kriterleri