Tanım: AİHM'in 1978 tarihli tarihi Tyrer v. Birleşik Krallık kararında temellendirdiği; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 1950'deki ilk yazılış koşullarına hapsedilemeyeceğini, günümüzün fiili ve toplumsal koşulları ışığında yorumlanması gerektiğini emreden dinamik yorum doktrinidir.
Açıklama: "Sözleşme yaşayan bir belgedir" (The Convention is a living instrument) ilkesi gereğince: AİHM orijinalist/lafzi yorum yerine evrimsel ve dinamik yorumu benimser. 1950 yılında işkence veya kötü muamele sayılmayan bazı bedensel cezalar (örneğin okullarda falaka/dayak), günümüz insan hakları standartlarında "aşağılayıcı muamele" sayılır. İnternet özgürlüğü, çevre hakkı, yapay zekâ ve dijital mahremiyet gibi 1950'de bilinmeyen alanlar bu doktrin sayesinde Sözleşme'nin koruma şemsiyesi altına alınmıştır.
Hukuki Dayanak: AİHM Tyrer v. Birleşik Krallık (1978); Marckx v. Belçika (1979); AİHS m. 3, 8
Örnek: 1950 yılında metinde yer almayan çevre kirliliğinin, yaşayan belge doktrini sayesinde AİHM tarafından AİHS m. 8 (özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı) kapsamında bir hak ihlali olarak kabul edilmesi.
İlgili Kavramlar: Tyrer kararı, dinamik ve evrimsel yorum, yaşayan belge doktrini, çevresel haklar