Tanım: Mahkemelerdeki duruşmaların ve yargılama faaliyetlerinin, kanunda belirtilen istisnalar dışında, yurttaşların ve basının izlemesine açık biçimde yürütülmesi zorunluluğudur.
Açıklama: Anayasa m. 141/1: "Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır. Duruşmaların bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde karar verilebilir." Aleniyet ilkesi; adalet mekanizmasını gizli kapaklı, keyfî yargılamalardan koruyarak yargıya olan toplumsal güveni sağlar. Çocukların yargılanmasında kapalı duruşma yapılması küçüklerin korunması amacıyla kanuni bir zorunluluktur.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 141/1; CMK m. 182; HMK m. 28; AİHS m. 6/1
Örnek: Hâkimin kanuni hiçbir kamu güvenliği veya genel ahlak gerekçesi bulunmadığı hâlde keyfî bir kararla izleyicileri ve basın mensuplarını duruşma salonundan çıkararak kapalı duruşma yapmasının kararı usulden sakatlaması.
İlgili Kavramlar: Kapalı duruşma, kamuoyu denetimi, gizlilik kararı, çocuk yargılaması