Tanım: Temel hak ve hürriyetlere müdahale eden idari veya yargısal mercilerin; aldıkları kararın hangi meşru amaca dayandığını, müdahalenin neden zorunlu olduğunu ve neden daha hafif tedbirlerin yetersiz kaldığını somut olgularla ortaya koyma zorunluluğudur.
Açıklama: AYM ve AİHM içtihatlarına göre bir kararın şeklen gerekçeli olması yetmez; gerekçenin "ilgili ve yeterli" olması şarttır: ilgili olma — gösterilen gerekçenin doğrudan somut olayın vakıalarıyla ve anayasal sınırlama sebebiyle bağlantılı olması; yeterli olma — kararın sadece kanun maddesini tekrar etmeyip, hakka yapılan müdahalenin neden demokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığını ikna edici şekilde izah etmesi.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 13, 141/3; AİHM içtihatları
Örnek: Sulh ceza hâkimliğinin bir toplantı yasağı veya tutuklama kararında; sadece "kaçma şüphesi vardır" veya "kamu düzeni bozulabilir" şeklindeki kanun metnini kopyalamakla yetinmeyip, somut dosyadaki hangi eylem veya delilin bu tehlikeyi doğurduğunu açıkça yazmak zorunda olması.
İlgili Kavramlar: İlgili ve yeterli gerekçe, somutlaştırma yükümlülüğü, demokratik toplum ihtiyacı, gerekçeli karar