Tanım: Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve hürriyetlerin teorik ve hayali birer vaat olarak kalmayıp; bireyler tarafından günlük yaşamda fiilen, pratik ve etkili bir biçimde kullanılabilmesini temin eden anayasal hukuk devleti ilkesidir.
Açıklama: AİHM'nin yerleşik içtihadında vurgulanan "Sözleşme teorik ve hayali hakları değil, pratik ve etkili hakları korumayı amaçlar" kuralı Türk Anayasa Hukukunun da temel taşıdır. Hakların etkili korunması: devletin haklara haksız müdahale etmemesini (negatif ödev); hakları üçüncü kişilerin saldırılarına karşı koruyacak güvenlik ve kurumsal altyapıyı kurmasını (pozitif ödev); bir ihlal yaşandığında faillerin cezasız kalmamasını sağlayacak bağımsız soruşturma ve tazminat mekanizmalarını işletmesini şart koşar.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 2, 5, 40, 148; AİHS m. 1, 13
Örnek: Ciddi ölüm tehditleri alan bir yurttaşın defalarca savcılığa ve polise başvurmasına rağmen koruma tahsis edilmemesi sonucu saldırıya uğraması durumunda; devletin yaşam hakkını etkili biçimde koruma pozitif yükümlülüğünü ihlal ettiğinin tespiti.
İlgili Kavramlar: Pratik ve etkili koruma, illüzyon yasağı, devletin pozitif ödevleri, cezasızlıkla mücadele