Tanım: Bir anayasal normun lafzi ifadesinin ötesine geçilerek, o kuralın konuluş gayesi, korumak istediği nihai hukuki değer (ratio legis) ve günün değişen toplumsal-demokratik ihtiyaçları doğrultusunda yorumlanmasıdır (teleolojik yorum).
Açıklama: Amaçsal yorum, anayasa metinlerinin donuklaşmasını önler. Anayasa'nın 2. maddesindeki "hukuk devleti" veya 5. maddesindeki "insanın maddi ve manevi varlığını geliştirme" hedefleri amaçsal yorumun pusulasıdır. Örneğin anayasa hazırlanırken öngörülemeyen dijital iletişim araçları veya yapay zekâ teknolojileri karşısında, haberleşme hürriyeti (m. 22) ve özel hayatın gizliliği (m. 20) hükümleri "kişinin mahremiyetini ve iletişim özerkliğini koruma nihai amacı" doğrultusunda yorumlanarak dijital alana teşmil edilir.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 2, 5, 11; yaşayan belge (living instrument) doktrini
Örnek: Anayasa'nın 22. maddesinde "mektup ve telgraf" gibi klasik araçların zikredilmesinden hareketle e-postaların veya anlık mesajlaşma verilerinin korumasız sayılmaması; maddenin amacının genel haberleşme gizliliğini korumak olduğu kabul edilerek dijital verilere de aynı anayasal güvencenin tanınması.
İlgili Kavramlar: Ratio legis, yaşayan belge doktrini, gayesel yorum, toplumsal ihtiyaçlara uyum