Tanım: Avrupa Konseyi üyesi devletler tarafından 1950 yılında Roma'da imzalanan, sivil ve siyasi hakları uluslararası yargısal güvenceye bağlayan ve Türkiye'nin 1954 yılında onayladığı bağlayıcı bölgesel insan hakları andlaşmasıdır (AİHS).
Açıklama: AİHS, yalnızca hakları listeleyen soyut bir beyanname değildir; bünyesinde kurduğu AİHM ve bireysel başvuru mekanizmasıyla yaptırım gücüne sahip dünyadaki en etkili insan hakları belgesidir. Yaşam hakkı (m. 2), işkence yasağı (m. 3), adil yargılanma (m. 6), özel hayatın korunması (m. 8) ve ifade özgürlüğü (m. 10) gibi temel alanları korur. Mülkiyet, serbest seçim ve eğitim hakkı gibi haklar ise Ek Protokollerle Sözleşme sistemine dâhil edilmiştir.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 90/son; 6366 sayılı Onay Kanunu (10 Mart 1954); AİHS m. 1–59
Örnek: Bir yerel mahkemenin kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratılması davasında, AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesindeki mülkiyet hakkı güvencesini doğrudan dikkate alarak tazminata hükmetmesi.
İlgili Kavramlar: Ek protokoller, hak kataloğu, Avrupa Konseyi, Anayasa m. 90/son