Tanım: Yargılamaya sunulan veya mahkemece re'sen toplanan ve kararı etkileyebilecek nitelikteki her türlü bilgi, belge, bilirkişi raporu ve görüşten tarafların haberdar edilmesini ve bunlara karşı görüş bildirebilmesini güvenceye alan ilkedir.
Açıklama: Çelişmeli yargılama, hâkimin hüküm verirken dayanacağı hiçbir verinin taraflardan gizlenemeyeceğini anlatır. Mahkemenin re'sen getirtmiş olduğu bir uzman görüşü veya kamu kurumu yazısı dahi taraflara tebliğ edilmeli ve tarafların buna karşı beyanda bulunmasına olanak tanınmalıdır. Yargılamaya anlamlı katılımın ön şartıdır; aksi takdirde mahkemenin "sürpriz karar" vermesi söz konusu olur.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 36; AİHS m. 6/1; HMK m. 27; CMK m. 216
Örnek: Dosyaya giren yeni bir adli tıp raporunun duruşma günü sanığa tebliğ edilmeksizin, aynı celsede apar topar mütalaa alınıp hüküm verilmesi suretiyle sanığın rapora itiraz hakkının elinden alınması.
İlgili Kavramlar: Silahların eşitliği, hukuki dinlenilme, sürpriz karar yasağı, delillerin tartışılması