Tanım: Kusurlu olarak suç işleyen failin, işlediği haksızlıkla orantılı şekilde kişi özgürlüğünün kısıtlanması veya malvarlığından kamusal tahsilat yapılması suretiyle maruz bırakıldığı anayasal ve yasal yaptırımdır.
Açıklama: TCK m. 45 uyarınca Türk ceza adalet sisteminde iki tür ana ceza yaptırımı vardır: hapis cezası ve adli para cezası. Ceza, intikam alma aracı değildir; modern ceza hukukunda cezanın amacı hem faili ıslah edip topluma yeniden kazandırmak (özel önleme) hem de toplumu suçtan caydırmaktır (genel önleme). Ceza mutlaka failin kusuruyla orantılı olmalıdır (TCK m. 3/1). Güvenlik tedbirleri ise failin tehlikelilik hâline odaklanan müstakil bir yaptırım türüdür.
Hukuki Dayanak: TCK m. 3/1, 45, 46-52; Anayasa m. 38
Örnek: Hırsızlık suçunu işleyen bir fail hakkında hâkimin TCK m. 141 gereğince 2 yıl hapis cezasına hükmetmesi ve bu cezanın failin kusur derecesiyle orantılı olarak belirlenmesi.
İlgili Kavramlar: Hapis cezası, adli para cezası, özel önleme, genel önleme, orantılılık ilkesi