Tanım: Toplumsal barışı ve kamu düzenini korumak amacıyla hangi insan davranışlarının suç sayılacağını ve bu fiilleri işleyen faillere hangi ceza ve güvenlik tedbirlerinin uygulanacağını belirleyen kamu hukuku dalıdır.
Açıklama: Türk Ceza Hukuku, pozitivist ve otoriter anlayışlar yerine birey odaklı ve kusur ilkesine dayalı modern ceza hukuku dogmatiğini benimsemiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesi ceza hukukunun amacını; kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi korumak, suç işlenmesini önlemek olarak tayin etmiştir. Ceza hukuku "genel hükümler" (suç genel teorisi, yaptırımlar) ve "özel hükümler" (münferit suç tipleri) olmak üzere iki ana kısımdan oluşur. Ceza hukuku hukukun en son başvuru aracı (ultima ratio) niteliğindedir.
Hukuki Dayanak: TCK m. 1-5; Anayasa m. 38
Örnek: Bir kişinin komşusuna olan para borcunu ödememesi eyleminin hukuk mahkemelerinde alacak davasına konu olabilmesine karşın ceza hukuku yaptırımına tabi tutulamaması; buna karşılık borçlunun alacaklısını silahla tehdit etmesi hâlinde ceza hukuku normlarının devreye girmesi (son çare / ultima ratio ilkesi).
İlgili Kavramlar: Ultima ratio (son çare), suç teorisi, kusur ilkesi, maddi ceza hukuku