Tanım: Bir suçtan dolayı ancak o suçu bizzat işleyen veya suça iştirak eden kişinin cezalandırılabileceğini; hiç kimsenin bir başkasının işlediği suçtan ötürü cezai sorumluluk altına sokulamayacağını emreden anayasal ilkedir.
Açıklama: Anayasa m. 38/7 ve TCK m. 20/1 ile teminat altına alınmıştır. Bu ilkenin sonuçları: Failin ölümü hâlinde hapis veya adli para cezası mirasçılarına geçmez; kamu davası düşer (TCK m. 64). Tüzel kişilere ceza yasağı: TCK m. 20/2 uyarınca tüzel kişiler (şirketler, dernekler) hakkında hapis veya adli para cezası uygulanamaz; ancak bunlara özgü güvenlik tedbirleri (müsadere, ruhsat iptali) uygulanabilir.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 38/7; TCK m. 20, 64; AİHS m. 6/2
Örnek: Bir şirketin genel müdürünün şirketin faaliyetleri sırasında rüşvet vermesi hâlinde, şirketin tüzel kişiliğine veya masum şirket ortaklarına hapis ya da adli para cezası verilemeyip yalnızca rüşveti veren müdürün şahsen cezalandırılması.
İlgili Kavramlar: Şahsilik ilkesi, failin ölümü, tüzel kişilere ceza verilememesi, iştirak sorumluluğu