Tanım: Kişilerin kazanç paylaşma amacı dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere önceden izin almaksızın dernek kurabilme, derneklere serbestçe üye olabilme ve ayrılabilme özgürlüğüdür.
Açıklama: Anayasa m. 33 uyarınca herkes önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Kimse bir derneğe üye olmaya veya üye kalmaya zorlanamaz (negatif örgütlenme özgürlüğü). Dernekler ancak hâkim kararıyla kapatılabilir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde 24 saat içinde hâkim onayına sunulmak zorunludur.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 33; TMK m. 56 vd.; 5253 sayılı Dernekler Kanunu
Örnek: Yargı mensuplarının mesleki dayanışma amacıyla idareden herhangi bir ön onay almaksızın valiliğe kuruluş bildirimi yaparak dernek tüzel kişiliği kazanması.
İlgili Kavramlar: Örgütlenme özgürlüğü, negatif örgütlenme özgürlüğü, hâkim kararı güvencesi