Tanım: Temel hak ve hürriyetlerinin ihlal edildiğini iddia eden her bireyin; iddiayı esastan inceleme, ihlali durdurma ve ortaya çıkan zararı giderme yetkisine sahip yetkili mercilere gecikmeksizin erişebilme anayasal hakkıdır.
Açıklama: Anayasa m. 40/1 gereğince Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Bir başvuru yolunun "etkili" sayılabilmesi için: erişilebilir ve işler olması; başarı şansı ve telafi kabiliyetinin bulunması gerekir. Yalnızca teoride var olan ancak pratikte sonuç doğurmayan veya aşırı geciken yollar etkili başvuru hakkını karşılamaz. Anayasa m. 40/2 uyarınca devlet, işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 40; AİHS m. 13; 6216 sayılı Kanun
Örnek: Kolluk görevlilerinin orantısız güç kullanımına maruz kalan bir yurttaşın şikâyeti üzerine savcılığın somut delilleri toplamaksızın doğrudan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermesi ve bu karara karşı itirazın gerekçesiz reddedilmesi suretiyle etkili başvuru hakkının ihlal edilmesi.
İlgili Kavramlar: Hak arama hürriyeti, bireysel başvuru, ikincillik ilkesi, giderim sağlama yükümlülüğü