Tanım: Bireyin iradesi tarafından yönlendirilen, dış dünyada algılanabilir bir değişiklik veya tehlike yaratan, ceza hukukunun değerlendirmesine tabi tutulabilen insani davranıştır.
Açıklama: Ceza hukukunun temel ilkesi "fiil ceza hukuku" olmasıdır (fail ceza hukuku reddedilmiştir). Fiil teorisine göre: yalnızca insanlar fiil yeteneğine sahiptir (hayvanların veya doğa olaylarının hareketleri fiil değildir). Salt düşünce cezalandırılamaz: kişinin zihninde tasarladığı ancak dış dünyaya yansıtmadığı niyetler suç oluşturmaz (Cogitationis poenam nemo patitur). İrade dışı hareketler: refleks hareketler, tam baygınlık veya karşı konulamaz fiziksel cebir altındaki hareketler ceza hukuku anlamında "fiil" sayılmaz.
Hukuki Dayanak: TCK m. 2/1; ceza hukuku genel teorisi
Örnek: Bir epilepsi nöbeti sırasında kolunu istemsizce savurarak yanındaki kişinin gözüne vurup yaralayan kimsenin hareketinde irade unsuru bulunmadığı için ceza hukuku anlamında bir "fiil"den söz edilememesi.
İlgili Kavramlar: İrade unsuru, icrai hareket, ihmali hareket, refleks hareketler