Tanım: Kişinin iradesi dışında maruz kaldığı biyolojik, kimyasal veya psikolojik etkenler (hastalık nöbeti, uyurgezerlik, zorla veya farkında olmadan uyuşturucu/alkol verilmesi) sebebiyle fiil anında algılama ve yönlendirme yeteneğini yitirmesidir.
Açıklama: TCK m. 34 kesin bir ayrım yapmıştır: İrade dışı alınan maddeler ve geçici haller (TCK m. 34/1): kişiye zorla, hileyle veya habersizce alkol/uyuşturucu verilmişse ya da kişi hipnoz, yüksek ateş, uyurgezerlik gibi elde olmayan geçici bir nedenle hareket etmişse, kusur yeteneği kalkar ve ceza verilmez. İradi olarak alınan maddeler (TCK m. 34/2 - ALIC kuralı): kendi isteğiyle bilerek içki veya uyuşturucu alıp suç işleyen kişinin ceza sorumluluğu tamdır; hiçbir indirimden yararlanamaz (Actio libera in causa).
Hukuki Dayanak: TCK m. 34; Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları
Örnek: İçeceğine habersizce yüksek dozda halüsinatif uyuşturucu madde karıştırılan ve gerçeklik algısını yitirerek sokaktaki bir araca zarar veren kişinin eyleminde TCK m. 34/1 uyarınca irade dışı geçici neden sebebiyle ceza sorumluluğunun bulunmaması.
İlgili Kavramlar: İrade dışı sarhoşluk, iradi sarhoşluk, actio libera in causa, kusur yeteneği