Tanım: Yargılamanın taraflarının, mahkemenin ulaştığı nihai hükmün hangi maddi olgulara, delillere ve hukuki kurallara dayandığını açık, tutarlı ve denetlenebilir bir gerekçeyle öğrenme hakkıdır.
Açıklama: Anayasa m. 141/3: "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." Mahkemelerin tarafların her bir iddiasına ayrıntılı cevap vermesi gerekmez; ancak davanın sonucunu değiştirebilecek ağırlıktaki esaslı iddia, savunma ve belirleyici delilleri neden kabul veya ret ettiğini mantıksal bir silsile içinde açıklaması zorunludur. Basmakalıp, matbu ve şablon ifadeler anayasal anlamda gerekçe sayılmaz.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 36, 141/3; CMK m. 34, 230; HMK m. 297
Örnek: Bir ceza davasında sanığın olay saatinde başka bir şehirde olduğuna dair sunduğu resmî kamera kayıtları ve bilet belgeleri hakkında mahkemenin hiçbir değerlendirme yapmaksızın şablon cümlelerle mahkûmiyet kararı vermesi.
İlgili Kavramlar: Keyfîlik yasağı, kanun yolu denetimi, kararın açıklanabilirliği, adil yargılanma