Tanım: Kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilen kişinin, cezasının kanuni bir sonucu olarak belirli kamusal, siyasal ve medeni hakları kullanmaktan otomatik olarak menedilmesidir.
Açıklama: TCK m. 53 uyarınca hapis cezasına mahkûm olan kişi kural olarak hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar şu hakları kullanamaz: sürekli veya geçici bir kamu görevi üstlenmek (memurluk, vekillik vb.); seçme ve seçilme ehliyeti ile diğer siyasi hakları kullanmak; velayet hakkı, vesayet veya kayyımlık hizmetinde bulunmak; vakıf, dernek, sendika, şirket ve siyasi parti yöneticisi olmak; ruhsata tabi meslek veya sanatı icra etmek. Hapis cezasının infazı tamamlandığı anda bu hak yoksunlukları kendiliğinden sona erer (m. 53/2).
Hukuki Dayanak: TCK m. 53; Anayasa m. 76; Adli Sicil Kanunu m. 13/A (memnu hakların iadesi)
Örnek: Kasten dolandırıcılık suçundan 3 yıl hapis cezası alan bir failin cezaevinde bulunduğu süre boyunca dernek başkanlığı yapamaması ve seçimlerde oy kullanamaması; cezaevinden tahliye olup bihakkın tahliye tarihi dolduğunda bu hakları kendiliğinden geri kazanması.
İlgili Kavramlar: TCK madde 53, memnu hakların iadesi, velayet hakkının alınması, seçme-seçilme yasağı