İcbar suretiyle irtikâp suçu, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu ve yetkiyi kötüye kullanarak, muhatabı olan vatandaşı haksız bir menfaat sağlamadığı takdirde yasal işinin yapılmayacağı veya haksız zarara uğratılacağı yönünde manevi bir baskı (icbar) altına alıp menfaat vermeye mecbur kılmasıdır (TCK m. 250/1).
TCK m. 250/1 uyarınca cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir:
İcbarın Niteliği: Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre buradaki icbar fiziksel şiddet değil, manevi cebirdir. Memur vatandaşı öyle bir çaresizlik içine itmelidir ki vatandaş işinin ancak para vererek çözülebileceğine inanmalı ve kendini mecbur hissetmelidir.
Rüşvetten Ayrımı: Rüşvette vatandaş kendi isteğiyle ve pazarlıkla menfaat sağlar; icbar suretiyle irtikâpta ise vatandaş suçun faili değil, mağdurudur (vatandaşa ceza verilmez).
Hukuki Dayanak: TCK m. 250/1; Yargıtay Ceza Genel Kurulu icbar içtihatları.
Örnek: Bir inşaat müfettişinin yasal olarak hiçbir eksiği bulunmayan müteahhide "Bana 200 bin lira vermezsen inşaatın için uydurma eksiklik raporu tutar, şantiyeni 6 ay mühürletirim" diyerek müteahhidi manevi baskıyla para vermeye mecbur bırakması.
İlgili Kavramlar: Manevi Cebir, Çaresizlik Hali, Rüşvetten Ayrım Kriteri, TCK m. 250/1.