Tanım
TBMM Başkanlığına sunulan bir kanun teklifinin; yetkili komisyon raporu sonrasında TBMM Genel Kurulunda maddeler ve tümü üzerinden müzakere edilerek, Anayasa ve İçtüzükte öngörülen karar yeter sayısı ile oylanıp benimsenmesi işlemidir.
Açıklama
Bir kanun teklifinin kanunlaşabilmesi Meclis Genel Kurulunun kabul iradesine bağlıdır. Bu süreçte anayasal yeter sayılar belirleyicidir:
- Toplantı Yeter Sayısı (Anayasa m. 96/1): TBMM Genel Kurulu, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biriyle (en az 200 milletvekili) toplanır.
- Genel Karar Yeter Sayısı (m. 96/1): Anayasa'da başkaca özel bir çoğunluk öngörülmemişse Meclis, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (en az 151 kabul oyu) az olamaz.
- Nitelikli Karar Çoğunlukları: Genel ve özel af ilanını içeren kanun teklifleri için en az 360 kabul oyu (m. 87); Anayasa değişiklikleri için en az 360 gizli oy (3/5) veya 400 gizli oy (2/3) (m. 175); Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanunun aynen kabulü için en az 301 kabul oyu (m. 89/2).
Kanunun Genel Kurulda kabul edilmesi yasama sürecini tamamlar; ancak normun yürürlüğe girmesi ve bağlayıcılık kazanması için Cumhurbaşkanınca yayımlanması şarttır (m. 89). Kabul oylamasından geçmiş olması kanunun Anayasa'ya mutlak uygunluğunu kanıtlamaz; AYM denetimi saklıdır.
Hukuki Dayanak
Anayasa m. 87, 88, 89, 96, 175; TBMM İçtüzüğü m. 81–86, 139–150.
Somut Örnek
TBMM Genel Kurulunda görüşülen bir ceza affı teklifinin oylamasına 400 milletvekilinin katıldığı ve 250 kabul oyu çıktığı bir oturumda; kabul oyları toplantıya katılanların salt çoğunluğunu (201) aşmış olmasına rağmen, Anayasa m. 87'deki genel af için zorunlu olan 360 kabul barajına ulaşamadığı için teklifin reddedilmiş sayılması.
Benzer Kavramlardan Farkı
Görüşme (müzakere), maddelerin tartışılması sürecidir. Kabul, Meclisin oylamayla ortaya koyduğu nihai yasama iradesidir. Yayımlanma (promülgasyon), kanunun Cumhurbaşkanı tarafından Resmî Gazete'de ilan edilmesidir. Yürürlük, kanunun uygulanmaya başladığı hukuki andır.
İlgili Kavramlar
Toplantı Yeter Sayısı (200), Karar Yeter Sayısı (en az 151), Nitelikli Çoğunluk, Af Kanunu Eşiği (360), TBMM İçtüzüğü.