Tanım: Kişinin medeni hak ve yükümlülüklerine ilişkin bir uyuşmazlığı veya aleyhindeki bir ceza isnadını, hukuki ve fiili engellerle karşılaşmaksızın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önüne taşıyabilme ve davanın esası hakkında karar alabilme hakkıdır.
Açıklama: Anayasa m. 36 ve AİHS m. 6 ile korunan bu hak, adil yargılanma hakkının "kurucu eşiğidir". Kanun koyucu harç, teminat veya süre gibi usuli şartlar getirebilir; ancak aşırı harç ve masraf engeli (ödeme gücünü aşan orantısız harç ve teminatlar) ile aşırı şekilcilik (usul kurallarının hakkın özünü zedeleyecek biçimde katı uygulanması — örneğin açık olmayan tebligat tarihini esas alarak süreden ret verme) mahkemeye erişim hakkının ihlalini doğurur.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 13, 36; AİHS m. 6/1
Örnek: Maddi imkânı bulunmayan dar gelirli bir işçinin açtığı işe iade davasında adli yardım talebinin gerekçesiz reddedilerek peşin dava masraflarını ödeyemediği için davanın usulden reddedilmesi (AYM ihlal kararları).
İlgili Kavramlar: Aşırı şekilcilik, adli yardım, dava açma süresi, hak arama hürriyeti