Tanım: Olağanüstü hâl döneminde kamu gücünün başvurduğu tedbirlerin, karşılaşılan tehlikenin ağırlığı ve aciliyetiyle orantılı olmasını; tehlikeyi bertaraf etmek için gereken sınırın ötesine geçmemesini emreden anayasal ilkedir.
Açıklama: Anayasa m. 15/1 açıkça tedbirlerin "durumun gerektirdiği ölçüde" olması gerektiğini vurgular. Bu ilke uyarınca: gereklilik — aynı kamu düzeni amacına daha hafif bir tedbirle ulaşılabiliyorsa ağır tedbire başvurulamaz; süre ve yer sınırı — yalnızca tek bir ili ilgilendiren bir afette ülke genelinde hak kısıtlaması getirilemez veya afet geçtikten sonra tedbir sürdürülemez.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 13, 15/1; AİHM ve AYM içtihatları
Örnek: Bölgesel bir sel felaketi sebebiyle sadece su baskını yaşanan havzada tahliye ve giriş yasağı getirilmesi gerekirken, felaketle ilgisi olmayan tüm komşu ilçelerde de toptan seyahat yasağı uygulanmasının durumun gerektirdiği ölçüyü aşması.
İlgili Kavramlar: Durumun gerektirdiği ölçü, gereklilik testi, yer ve süre sınırı, keyfîlik yasağı