Tanım: Doğuştan veya küçük yaşta işitme ve konuşma yetisini kaybeden kişilerin, dış dünyayla iletişim kurmadaki zorlukları ve algılama süreçlerindeki gecikmeler gözetilerek ceza sorumluluklarının özel bir yaş baremine bağlandığı hukuki himaye kurumudur.
Açıklama: TCK m. 33 uyarınca sağır ve dilsizlerin ceza sorumluluğu belirlenirken, TCK m. 31 deki genel yaş küçüklüğü basamaklarına üçer (3) yıl eklenerek uygulanır: 0-15 yaş: ceza sorumluluğu mutlak olarak yoktur; ceza verilemez, çocuklara özgü güvenlik tedbiri uygulanır. 15-18 yaş: algılama ve irade yeteneği uzman raporuyla araştırılır; yetenek yoksa ceza verilmez, varsa indirimli ceza verilir. 18-21 yaş: ceza sorumlulukları tamdır; ancak cezaları zorunlu olarak kanun gereği indirilerek tayin edilir. 21 yaşını dolduran sağır ve dilsizler ise genel hükümlere tabi olur.
Hukuki Dayanak: TCK m. 33; CMK m. 150/2 (zorunlu müdafi tayini)
Örnek: 14 yaşında sağır ve dilsiz olan bir failin hırsızlık yapması durumunda, TCK m. 33 gereğince 15 yaşını doldurmamış sağır ve dilsiz sayıldığından hakkında ceza davası açılamayarak doğrudan güvenlik tedbiri kararı verilmesi.
İlgili Kavramlar: Yaş küçüklüğü, algılama yeteneği, zorunlu müdafi, üç yıl kuralı