Tanım: Vatandaşların demokratik siyasal hayata katılmak amacıyla önceden izin almaksızın siyasi parti kurabilme, partilere serbestçe üye olabilme ve faaliyetlerine katılma anayasal hakkıdır.
Açıklama: Anayasa m. 68/2: "Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır." Parti kurmak izne tabi tutulamaz; İçişleri Bakanlığı'na bildirimle tüzel kişilik kazanılır. Hâkimler, savcılar, Sayıştay mensupları, memurlar, TSK mensupları ve yükseköğretim öncesi öğrenciler siyasi partilere üye olamazlar. Yükseköğretim elemanları ve öğrencileri ise kanunun belirlediği esaslar dahilinde üye olabilirler.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 68; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu
Örnek: Otuz Türk vatandaşının tüzük ve programlarını hazırlayarak İçişleri Bakanlığı'na vermesiyle hiçbir idari onay gerekmeksizin partinin hukuken kurulmuş sayılması.
İlgili Kavramlar: Önceden izin almama, siyasi partilere üye olma engelleri, siyasi çoğulculuk