Tanım: Aynı olaya uygulanabilir olan yürürlükteki bir iç hukuk kanunu kuralı ile Türkiye'nin taraf olduğu temel hak andlaşması (AİHS, BM Sözleşmeleri vb.) normunun birbiriyle bağdaşmayan ve çelişen sonuçlar öngörmesi durumudur.
Açıklama: Normal şartlarda kanunlar arasındaki çatışmada "sonraki kanun önceki kanunu ilga eder" (lex posterior) kuralı geçerlidir. Ancak Anayasa m. 90/son bu kuralı temel haklar lehine kırmıştır: ister kanun andlaşmadan önce, ister sonra çıkarılmış olsun; çatışma varsa andlaşma hükmü uygulanır. Hâkimin kanunu iptal ettirmesine gerek yoktur; çatışan kanun hükmünü o uyuşmazlıkta ihmal eder ve andlaşma normunu doğrudan hükme esas alır.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 90/son; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Danıştay içtihatları
Örnek: Evlenen kadının yalnızca kendi bekârlık soyadını tek başına kullanmasını engelleyen eski Medeni Kanun hükmü ile AİHS m. 8 ve m. 14 hükmü çatıştığında; AYM iptalinden önce de mahkemelerin Anayasa m. 90/son gereğince AİHS'i esas alarak kadının tek başına bekârlık soyadını kullanmasına izin vermesi.
İlgili Kavramlar: Lex posterior istisnası, hükmün ihmali, doğrudan uygulanabilirlik, kadının soyadı içtihadı