Tanım: Temel hak ve özgürlükler, insanın onuruna ve özerkliğine dayanan, anayasal düzende tanınan ve kamu gücü karşısında hukuki güvenceye bağlanan vazgeçilmez hak ve serbestliklerdir.
Açıklama: Anayasa'nın ikinci kısmı hakları koruyucu/negatif statü hakları, isteme/pozitif statü hakları ve siyasi katılma hakları olarak tasnif eder. Devlet, haklara müdahaleden kaçınmakla kalmayıp hakların fiilen kullanılmasını güvence altına alacak altyapıyı da oluşturmalıdır.
Hukuki Dayanak: Anayasa m. 12–16
Örnek: Kamuya açık bir meydanda düzenlenmek istenen barışçıl gösterinin "kamu düzeni bozulabilir" şeklindeki soyut gerekçeyle kategorik olarak yasaklanmasının Anayasa Mahkemesi tarafından toplantı hakkının ihlali sayılması.
İlgili Kavramlar: Negatif yükümlülük, pozitif yükümlülük, ölçülülük, temel hakların sınırlandırılması