HAKSAV Logo
HAKSAV Sözlük

Hâkim ve savcılara özel sosyal medya platformu

Giriş Yap
Hukuk Sözlüğü·Anayasa Hukuku

Yasama Sorumsuzluğu

Tanım

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin; parlamento çalışmalarındaki oy, söz ve açıkladıkları düşüncelerden, bunları Meclis dışında tekrarlamaktan veya açığa vurmaktan ötürü hukuki ve cezai bakımdan ömür boyu sorumlu tutulamamalarını teminat altına alan mutlak anayasal bağışıklıktır.

Açıklama

Anayasa m. 83/1 hükmü Meclis kürsüsünün serbestisini kurar: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar."

Kurumun temel nitelikleri şunlardır:

  • Mutlak ve Sürekli Koruma: Yasama sorumsuzluğu mutlaktır. Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz, milletvekili bu haktan feragat edemez. Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi üyelik döneminde Meclis çalışmasında sarf edilen sözlerden dolayı sonradan dava açılamaz (ömür boyu koruma).
  • Kapsam: Yalnızca Genel Kurul değil; komisyon toplantıları, Meclis soruşturması/araştırması komisyonları ve siyasi parti grubu toplantıları gibi tüm "Meclis çalışmaları" koruma alanındadır.
  • Meclis Dışında Tekrar Güvencesi: Mecliste sarf edilen bir söz veya düşünce, Meclis Genel Kurulu aksine bir gizlilik kararı almadıkça basın toplantısında, mitingde veya televizyonda tekrarlandığında da sorumsuzluk koruması devam eder. Ancak Mecliste hiç söylenmemiş tamamen yeni bir hakaret veya suç teşkil eden beyan sorumsuzluk kapsamına girmez.
  • Hukuki Sonuç: Bu koruma hem ceza davalarını (ceza verilemez/dava açılamaz) hem de özel hukuk tazminat davalarını engeller.

İçtüzük uyarınca Meclis Başkanlığı'nın uygulayacağı disiplin cezaları (uyarma, kınama, Meclisten geçici çıkarma) sorumsuzluk kapsamında olmayıp Meclis iç düzeninin gereğidir.

Hukuki Dayanak

Anayasa m. 80, 83/1; TBMM İçtüzüğü Disiplin Hükümleri.

Somut Örnek

Bir milletvekilinin Genel Kurul kürsüsünde yaptığı konuşmada bir bakanın yolsuzluk yaptığını belgeler göstererek iddia etmesi ve aynı konuşmayı akşam katıldığı bir televizyon programında aynen tekrarlaması üzerine; hakkında açılmak istenen ceza soruşturmasında savcılığın ve açılan manevi tazminat davasında hukuk mahkemesinin Anayasa m. 83/1 gereğince davayı esasa girmeksizin doğrudan reddetmesi.

Benzer Kavramlardan Farkı

Yasama dokunulmazlığı (m. 83/2), Meclis dışındaki adi suç iddialarına karşı milletvekilini görev süresince tutuklama ve yargılamadan koruyan nispi ve geçici usuli kalkandır; Meclisçe kaldırılabilir. Yasama sorumsuzluğu (m. 83/1) ise münhasıran parlamento içi söz ve oyları koruyan, hiçbir şekilde kaldırılamayan daimi/mutlak bir maddi cezasızlık sebebidir.

İlgili Kavramlar

Kürsü Dokunulmazlığı, Mutlak Koruma, Yasama Dokunulmazlığı, TBMM İçtüzüğü, Serbest Temsil.

28 gün önce·Admin Kullanıcı 2
WhatsApp

Daha fazla hukuk terimi ve içerik için platforma katılın.

Giriş Yap / Kayıt Ol